ชาติคืออะไร? (Qu'est-ce qu'une nation?) ฉบับพิมพ์ครั้งที่ 2 ปรับปรุงและเพิ่มเติม - รีวิวเว้ย (3)

รีวิวเว้ย (2180) "ชาติ" แบบไทยมีลักษณะเป็น "ชาตินิยมเชิงวัฒนธรรมและสถาบัน" ที่ก่อรูปขึ้นอย่างชัดเจนในสมัยรัชกาลที่ 6 และถูกทำให้เป็นรูปธรรมผ่านนโยบายรัฐนิยม โดยเน้นการหลอมรวมผู้คนผ่านอุดมการณ์หลักคือ "ชาติ ศาสนา พระมหากษัตริย์" ซึ่งมองว่าความเป็นชาติไม่ได้เกิดจากเพียงสัญญาประชาคมหรือการมีส่วนร่วมทางการเมืองเท่านั้น แต่คือการมีรากเหง้าทางประวัติศาสตร์ ขนบธรรมเนียมประเพณี และภาษาไทยร่วมกัน โดยมีสถาบันพระมหากษัตริย์เป็นศูนย์รวมจิตใจและสัญลักษณ์สูงสุดที่ยึดโยงความแตกต่างหลากหลายเข้าด้วยกัน ทำให้ความหมายของชาติไทยผูกพันอย่างแนบแน่นกับความจงรักภักดีและอัตลักษณ์ทางวัฒนธรรมที่รัฐเป็นผู้ขีดเส้นแบ่งไว้
หนังสือ : ชาติคืออะไร? (Qu'est-ce qu'une nation?) ฉบับพิมพ์ครั้งที่ 2 ปรับปรุงและเพิ่มเติม
โดย : แอร์เนสต์ เรอนอง แปล นภ ดารารัตน์ พากย์ไทย
จำนวน : 128 หน้า
.
"ชาติคืออะไร?" ฉบับพิมพ์ครั้งที่ 2 ปรับปรุงและเพิ่มเติม เป็นการถอดความจากปาฐกถาอันโด่งดังของ แอร์เนสต์ เรอนอง (Ernest Renan) นักคิดชาวฝรั่งเศส ณ มหาวิทยาลัยซอร์บอนน์ เมื่อ 11 มีนาคม ค.ศ. 1882 ซึ่งนับเป็นรากฐานสำคัญของแนวคิดเรื่อง "ชาตินิยมแบบเสรีนิยม" ในฉบับพิมพ์ครั้งที่ 2 นี้ ได้มีการเพิ่มเติมเนื้อหาเในส่วนของบทตาม อย่างงานเขียนเรื่อง "ชาติคือประชาชน" โดย ภาคิน นิมมานนรวงศ์ เข้ามาอีก 1 ชิ้น ที่ในฉบับพิมพ์ก่อนหน้ามีงานเขียนของธเนศ วงศ์ยานนาวา อย่าง "จิตวิญญาณคาทอลิกของแอร์เนสต์ เรอนอง" รออยู่ก่อนแล้ว
.
"ชาติคืออะไร?" ได้ท้าทายความเชื่อเดิม ๆ ในยุคนั้นด้วยการเสนอว่า ปัจจัยภายนอกอย่างภาษา ศาสนา หรือภูมิศาสตร์ ไม่ใช่เครื่องชี้วัดความเป็นชาติที่ยั่งยืน "ชาติคืออะไร?" ชี้ให้เห็นว่าความพยายามสร้างชาติบนฐานของเชื้อชาติมักนำไปสู่ความขัดแย้งที่ไม่มีวันจบสิ้น ซึ่งช่วยให้ผู้อ่านจะได้เห็นการจำแนกที่ชัดเจนว่าเหตุใด "ความเป็นรัฐ" กับ "ความเป็นชาติ" จึงเป็นคนละเรื่องกัน และทำไมการมีบรรพบุรุษร่วมกันจึงมีความสำคัญน้อยกว่าการมีเป้าหมายในอนาคตร่วมกันในมุมมองของเขา
.
หัวใจสำคัญที่เป็นวาทะอมตะในหนังสือเล่มนี้คือการนิยามว่า "ชาติคือการทำประชามติในทุก ๆ วัน" (Un plébiscite de tous les jours) ซึ่งหมายถึงความยินยอมพร้อมใจของสมาชิกในสังคมที่จะอยู่ร่วมกันต่อไป "ชาติคืออะไร?" ช่วยให้เราเห็นภาพว่า ความเป็นชาตินั้น "เปราะบาง" และต้องการการหล่อเลี้ยงจากเจตจำนงของประชาชนอยู่เสมอ ไม่ใช่สิ่งที่สถาปนาขึ้นแล้วจะคงอยู่ตลอดไปโดยไม่ถามความสมัครใจของผู้คน
.
นอกจากนี้ "ชาติคืออะไร?" ยังช่วยให้เราเข้าใจเรื่อง "ความลืม" (Oblivion) ที่ผู้เขียนเสนอแนะอย่างเจ็บแสบว่า "การสร้างชาติจำเป็นต้องอาศัยการลืมความขัดแย้งในอดีตหรือโศกนาฏกรรมระหว่างกลุ่มคน เพื่อให้สามารถก้าวข้ามความเกลียดชังมาเป็นอันหนึ่งอันเดียวกันได้" ซึ่ง "ชาติคืออะไร?" ช่วยให้เราเห็นความย้อนแย้งนี้ได้อย่างคมชัด ว่าในขณะที่เราต้องจำรากเหง้า เราก็ต้องรู้จักลืมเพื่อที่จะเป็น "ชาติ" ในความหมายสมัยใหม่
.
"ชาติคืออะไร?" ไม่ได้เป็นเพียงเอกสารทางประวัติศาสตร์ที่เก่าเก็บ แต่ยังคงความทันสมัยอย่างน่าอัศจรรย์ในโลกปัจจุบันที่ผู้คนกำลังตั้งคำถามกับอัตลักษณ์และพรมแดน การปรับปรุงในครั้งนี้ ทำให้งานของแอร์เนสต์ เรอนอง กลับมามีชีวิตชีวาและกระตุ้นต่อมคำถามต่อความเป็นชาติที่เป็นคำถามสำคัญของสังคมมาช้านาน เป็นการแสดงให้เห็นว่า "ชาติคืออะไร?" เหมาะสำหรับใครก็ตามที่อยากทำความเข้าใจว่า "สายใย" ที่ยึดโยงเราไว้ในนามของประเทศชาตินั้นแท้จริงแล้วคืออะไรกันแน่

เข้าสู่ระบบเพื่อแสดงความคิดเห็น