รีวิวเว้ย (2243) หากใครเติบโตมาในต่างจังหวัดและยิ่งเป็นจังหวัดที่มีกองทัพไม่ว่าจะเป็นทหารบก ทหารเรือหรือทหารอากาศตั้งอยู่ในพื้นที่ ในยุคที่โทรทัศน์มีไม่ถึง 5 ช่อง วิทยุจึงเป็นหนึ่งในเครื่องมือความบันเทิงชิ้นสำคัญ และยิ่งกับเด็กที่เติบโตมาในต่างจังหวัดที่มีฐานทัพขนาดใหญ่ตั้งอยู่ในพื้นที่ การได้ฟังข้อความเทียบเวลาหรือเสียงเปิดรายการจากวิทยุของกองทัพจึงเป็นเรื่องปกติของชีวิต อย่างสัตหีบเองหากย้อนไปเมื่อ 20 ปีก่อน การเปิดวิทยุทิ้งไว้เรามักได้ยินข้อความ "เสียงจากทหารเรือ" (ส.ทร.) อยู่บ่อยครั้ง เมื่อเวลาผ่านมาสู่ยุคสมัยที่โลกเข้าสู่ยุคออนไลน์ เพลงหาฟังได้โดยไม่ต้องซื้อแผ่น MP3 ข่าวและรายการต่าง ๆ สามารถดูย้อนหลังได้ทางอินเทอร์เน็ต ความสำคัญของวิทยุ AM/FM ลดลงไปถนัดตากระทั่งหลายคนอาจตั้งคำถามว่า วิทยุคืออะไร ? และวิทยุมีความสำคัญอย่างไรกับสังคม ? และไม่แน่ว่าในวันหนึ่งมันอาจจะหายไปแบบบริการส่ง "โทรเลข" ที่ถูกยกเลิกไปอย่างเป็นทางการเมื่อวันที่ 1 พฤษภาคม 2551
หนังสือ : เรดิโอสร้างชาติ
โดย : ศรัญญู เทพสงเคราะห์
จำนวน : 232 หน้า
.
"เรดิโอสร้างชาติ" มิใช่หนังสือที่บอกเล่าเพียงเรื่องประวัติศาสตร์ของเทคโนโลยีการสื่อสารในประเทศไทย แต่เป็นงานศึกษาประวัติศาสตร์สังคมและการเมืองที่เจาะลึกถึงเบื้องหลังของ "วิทยุกระจายเสียง" ในฐานะเครื่องมือสำคัญของรัฐในการสร้างชาติและสถาปนาการชอบคำของรัฐผ่านการครอบงำด้วยเทคโนโลยีกระจายเสียง "เรดิโอสร้างชาติ" ย้อนกลับไปทำความเข้าใจว่า คลื่นความถี่ที่ดูเหมือนไม่มีตัวตนและจับต้องไม่ได้ที่ได้เข้ามามีบทบาทอย่างลึกซึ้งในการก่อร่างสร้าง "ความเป็นชาติ" และหล่อหลอมอุดมการณ์ของประชาชนชาวสยามถึงไทยว่าเทคโนโลยีที่มองไม่เห็นนี้มีวิธีการอย่างไรในการสร้างชาติ
.
"เรดิโอสร้างชาติ" ฉายภาพให้เห็นถึงการเข้ามาของวิทยุในยุคสมบูรณาญาสิทธิราชย์ ซึ่งถูกรัฐมองว่าเป็นสัญลักษณ์แห่งความศิวิไลซ์และความทันสมัย เทคโนโลยีนี้ไม่ได้เป็นเพียงเรื่องของความบันเทิงหรือการสื่อสารทั่วไป แต่ถูกริเริ่มและควบคุมโดยรัฐเพื่อแสดงถึงศักยภาพของสยามในสายตาชาวโลก ซึ่งช่วยให้เห็นภาพอย่างชัดเจนว่า วิทยุไม่ได้เป็นสิ่งที่มวลชนทั่วไปเข้าถึงได้ง่ายในตอนเริ่มต้น หากแต่เป็นเครื่องมือที่สะท้อนถึงอำนาจและวิสัยทัศน์ของชนชั้นนำในยุคนั้น และเครื่องบกบอกสถานะของคนบางกลุ่มในสังคม
.
"เรดิโอสร้างชาติ" วิเคราะห์บทบาทของวิทยุหลังการเปลี่ยนแปลงการปกครอง พ.ศ. 2475 โดยเฉพาะในยุคคณะราษฎรและรัฐบาลจอมพล ป. พิบูลสงคราม กระทั่งถึงเรื่องราวของขบวนการเสรีไทยในการใช้เทคโนโลนีสื่อสารเป็นเครื่องมือในการทำการของเสรีไทย "เรดิโอสร้างชาติ" แสดงให้เห็นว่าวิทยุได้ถูกเปลี่ยนผ่านให้กลายมาเป็น "กระบอกเสียง" ที่ทรงพลังที่สุดในการสร้างชาติ ทั้งการเผยแพร่นโยบายชาตินิยม และปรับเปลี่ยนวิถีชีวิตของประชาชน ตั้งแต่การส่งเสริมแนวคิดรัฐนิยม การกระจายเสียงละครวิทยุ ไปจนถึงการโฆษณาชวนเชื่อทางการเมือง วิทยุจึงทำหน้าที่ประดุจเครื่องมือขยายเสียงของรัฐที่คอยชี้นำให้คนไทยเดินตามทิศทางอุดมการณ์ใหม่ที่ถูกกำหนดไว้ และในขณะเดียวกันวิทยุก็ทำหน้าที่เป็นประหนึ่งเครื่องมือในการต่อต้านและท้ายทายผู้ครองอำนาจของรัฐในช่วงเวลานั้นด้วยเช่นเดียวกัน
.
สำหรับเนื้อหาของ "เรดิโอสร้างชาติ" แบ่งออกเป็น 5 บทดังนี้
.
บทนำ: วิทยุกระจายเสียงสำคัญต่อระบอบใหม่หลังการปฏิวัติสยาม 2475 อย่างไร
.
เริ่มออกอากาศ: วิทยุกระจายเสียงก่อนการปฏิวัติ 2475
.
การปฏิวัติผ่านคลื่นวิทยุ: วิทยุกระจายเสียงกับระบอบใหม่ พ.ศ. 2475-2481
.
กระบอกเสียงในมือผู้นำ: วิทยุกระจายเสียงกับจอมพล ป. พิบูลสงคราม
.
บทสรุป
.
"เรดิโอสร้างชาติ" นำเสนอประวัติศาสตร์การเมือง สังคม และสื่อสารมวลชนของไทย โดยสะท้อนให้เห็นว่าเทคโนโลยีสื่อไม่เคยมีความเป็นกลาง หากแต่ถูกใช้งานและให้ความหมายโดยบริบททางการเมืองและผู้ถือครองอำนาจ การทำความเข้าใจอดีตของวิทยุกระจายเสียงผ่าน "เรดิโอสร้างชาติ" จึงช่วยให้ผู้อ่านได้เห็นถึงความสลับซับซ้อนของการสร้างชาติและการช่วงชิงความเป็นชาติของผู้ถือครองอำนาจรัฐในแต่ละช่วงเวลา
เข้าสู่ระบบเพื่อแสดงความคิดเห็น
Log in