วิสามัญมรณะ By สมชาย ปรีชาศิลปกุล - รีวิวเว้ย (3)

รีวิวเว้ย (2160) วิสามัญฆาตกรรม เกิดจากการรวมคำว่า "วิสามัญ" (ผิดปกติ) และ "ฆาตกรรม" (การฆ่า) เข้าด้วยกัน โดยเริ่มใช้ครั้งแรกในพระราชบัญญัติชันสูตรพลิกศพ พ.ศ. 2475 แม้ปัจจุบันกฎหมายหลักอย่างประมวลกฎหมายอาญาจะไม่ได้ระบุคำนี้ไว้แล้ว แต่ยังคงเป็นคำที่ใช้เรียกการที่เจ้าพนักงานสังหารผู้กระทำผิดอาญาร้ายแรงเพื่อป้องกันตัว เนื่องจากผู้ต้องหาขัดขืนการจับกุมด้วยอาวุธที่อันตราย คำนี้ทำหน้าที่ได้ทั้งคำนามและคำกริยา เช่น การทำวิสามัญฆาตกรรมของเจ้าหน้าที่ หรือ คนร้ายถูกวิสามัญฆาตกรรม (ที่มา : บทวิทยุรายการ "รู้ รัก ภาษาไทย" ออกอากาศทางสถานีวิทยุกระจายเสียงแห่งประเทศไทย เมื่อวันที่ 20 มีนาคม พ.ศ. 2554) แต่ในหลายครั้งข่าวตามหน้าสื่อต่าง ๆ ก็ไม่สามารถสื่อสารการกระทำเหล่านั้นว่าเป็นการ "วิสามัญฆาตกรรม" ทั้งจากองค์ประกอบ การกระทำและเงื่อนไขต่าง ๆ ไม่เข้ารูปแบบของการเป็นวิสามัญฆาตกรรม
หนังสือ : วิสามัญมรณะ: ปฏิบัติการของระบบกฎหมายและการต่อสู้ของผู้ตกเป็นเหยื่อ
โดย : สมชาย ปรีชาศิลปกุล
จำนวน : 215 หน้า
.
"วิสามัญมรณะ: ปฏิบัติการของระบบกฎหมายและการต่อสู้ของผู้ตกเป็นเหยื่อ" (ต่อไปนี่จะขอเรียกสั้น ๆ ว่าวิสามัญมรณะ) หนังสือที่บอกเล่าเรื่องราวของ "วิสามัญมรณะ" หรือการกระทำที่อยู่เหนือไปกว่านิยามของวิสามัญฆาตกรรม โดยที่หนังสือได้บอกเล่าเรื่องราวของผู้คนที่ต้องเผชิญกับเหตุวิสามัญมรณะ ที่เกิดขึ้นกับครอบครัวของพวกเขาผ่านเรื่องราวและมุมมองของความรุนแรงที่มีรัฐหรือผู้มีอำนาจรัฐเป็นตัวแสดงสำคัญของเหตุการณ์
.
สำหรับนิยามของ "วิสามัญมรณะ" อาจยกเอาความตอนหนึ่งของหนังสือมาใช้เป็นกรอบโครงของนิยามในเบื้องแรกได้ดังนี้ "... 'วิสามัญมรณะ' (extraordinary deaths) โดยให้มีหมายความถึงกรณีที่มีการใช้ความรุนแรงซึ่งทําให้มีการตายเกิดขึ้นและมีเจ้าหน้าที่รัฐเข้ามา เกี่ยวข้อง ไม่ว่าจะในด้านของการมีอำนาจเหนือ เช่น ผู้บังคับบัญชากระทําต่อผู้ใต้บังคับบัญชา การฆ่าหรือทําให้ผู้อื่นตายทั้งในกรณีที่เกิดขึ้นด้วยความตั้งใจหรืออุบัติเหตุ ซึ่งจะมีความหมายที่กว้างขวางกว่าการตายที่ เรียกว่า 'วิสามัญฆาตกรรม' (extrajudicial killing) อันมีความหมาย จํากัดไว้เพียงการตายของบคคลที่อยู่ภายไต้การควบคุมของเจ้าหน้าที่รัฐ ..." (น. 26)
.
เนื้อหาของ "วิสามัญมรณะ" บอกเล่าเรื่องราวผ่านเหตุการณ์และชีวิตของผู้คนที่ถูกกระทำโดยผู้ถือครองอำนาจรัฐ อาทิ กรณีของพลทหารที่เสียชีวิตอย่างปริศนาในเรือนจำ ชีวิตของนักเรียนเตรียมทหารที่ถูกพรากจากไป ชีวิตของนักกิจกรรมชาติพันธุ์ที่ถูกสังหารในด่านสกัดของราชการ และอีกหลาบชีวิตที่เผชิญกับอำนาจรัฐ ที่นอกจากพรากชีวิตและลมหายใจของพวกเขาจากไป อำนาจรัฐยังพรากเอาความจริงของการสูญเสียจากไปด้วยทั้งจากอำนาจในการสร้างคำบอกเล่าของเหตุการณ์ อำนาจในการจัดการศพและการชันสูตร และการสอบสวนความจริงภายใต้อำนาจรัฐโดยผู้ก่อเหตุที่ถืออำนาจรัฐอยู่ในมือ "วิสามัญมรณะ" พยายามบอกเล่ามุมมอง เหตุการณ์ และสิ่งที่เกิดขึ้นตลอดมาของรัฐไทยในการ "วิสามัญมรณะ" โดยที่เนื้อหาของหนังสือแบ่งเป็นดังนี้
.
คำนำ ก่อนและระหว่างการทำงานเรื่อง "วิสามัญมรณะ"
.
คำนิยม ความรุนแรงซ่อนเร้น ซ่อนเร้นความรุนแรง
.
บทที่ 1 ความรุนแรงที่เงียบงัน, ความรุนแรงที่ส่งเสียงและความรุนแรงที่ไร้เสียง, พรมแดนความรู้/ความไม่รู้เรื่อง "วิสามัญมรณะ" และ มุมมองและการทำความเข้าใจเหตุวิสามัญมรณะ
.
บทที่ 2 ที่มองเห็นราง ๆ กับที่เป็นอยู่, ข้อมูลของเหตุวิสามัญมรณะ พ.ศ. 2561 และ พ.ศ. 2562, ข้อมูลการไต่สวนชันสูตรพลิกศพ และข้อมูลจากคดีวิสามัญมรณะ
.
บทที่ 3 ไปต่อหรือพอแค่นี้, การตายที่ไปต่อ, ผู้สูญเสียที่สูญหาย และที่ไปต่อและที่พอแค่นี้
.
บทที่ 4 ชันสูตรความตาย, การชันสูตรพลิกศพ, การไต่สวนการตาย และการตรวจสอบการตายภายใต้ระบบราชการ
.
บทที่ 5 ในกระแสแห่ง(อ) ยุติธรรมมา, ข้างหน้าฉาก, ข้างหลังฉาก และความตายที่เงียบงัน
.
บทที่ 6 ไปให้พ้นจากวิสามัญมรณะ, คืนเสียงให้กับความเงียบงัน, สภาวะยกเว้นที่กลายเป็นปกติ, ความเจ็บปวดที่สูญหาย และองคาพยพในกระบวนการยุติธรรม
.
เหตุการณ์และเรื่องราวของบุคคลที่ปรากฎใน "วิสามัญมรณะ" ไม่ใช่เรื่องใหม่สำหรับสังคมแห่งนี้ หากแต่มันเกิดขึ้นตลอดมาและหลายหนมันเกิดขึ้นจนกลายเป็นสิ่งที่สังคมคุ้นชิ้นและละเลยที่จะตั้งคำถาม หากแต่ "วิสามัญมรณะ" แสดงความพยายามให้ผู้คนได้เห็นถึงความผิดแปลกของ "วิสามัญมรณะ" ที่สังคมมองเห็นเป็นสิ่งคุ้นชิน ทั้งที่เรื่องราวเหล่านี้ไม่ควรเป็นเรื่องราวของความเคยชิน และไม่ควรเป็นเรื่องที่ถูกมองเป็นสิ่ง "สามัญธรรมดา" ของสังคมไทย เพราะทุกชีวิตที่จากไปล้วนเป็นพ่อ-แม่ ของลูกสักคน และเป็นลูก-หลาน ของพ่อแม่บางคนเสมอ

เข้าสู่ระบบเพื่อแสดงความคิดเห็น